Trải qua hơn hai thế kỷ hình thành và phát triển, làng trống Lâm Yên (thôn Lâm Yên, xã Vũ Gia, TP Đà Nẵng) từng vang danh với câu ca “nhất trống Lâm Yên, nhì chiêng Phước Kiều”. Thế nhưng, trước sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường, làng nghề đang đứng trước nhiều thử thách. Dẫu vậy, bằng tình yêu nghề và sự bền bỉ của những người thợ, tiếng trống Lâm Yên vẫn đang được gìn giữ, từng bước tìm lại nhịp vang giữa đời sống hôm nay.

Những ngày vàng son và nỗi lo mai một

Làng trống Lâm Yên có lịch sử hơn 200 năm, từng là một trong những làng nghề tiêu biểu của vùng Đại Lộc xưa. Có thời điểm, cả làng rộn ràng tiếng đục, tiếng cưa, tiếng thử âm trống vang lên từ sáng sớm đến tận tối mịt. Trống làm ra không chỉ phục vụ đình làng, lễ hội mà còn theo chân thương lái đi khắp nơi.

Những năm đầu thế kỷ 21, nghề làm trống phát triển mạnh, trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình. Không chỉ sản xuất, người dân còn buôn bán trống, tạo nên một thời kỳ hưng thịnh hiếm có. Nhờ đó, nhiều gia đình ổn định cuộc sống, nuôi con ăn học trưởng thành.

Những chiếc trống tộc được chế tác tại làng Lâm Yên

Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của thị trường, làng nghề dần đối mặt với nhiều khó khăn. Sản phẩm công nghiệp giá rẻ, mẫu mã đa dạng khiến trống thủ công mất dần lợi thế. Đầu ra bấp bênh, đơn hàng giảm sút khiến nhiều hộ dân rời bỏ nghề.

“Trước đây làm không kịp bán, khách đặt quanh năm. Nay dù có máy móc hỗ trợ, làm nhanh hơn nhưng lại khó bán hơn”, ông Phan Văn Lâm, một trong những người gắn bó lâu năm với nghề, chia sẻ.

Từ một làng nghề sôi động, đến nay, số hộ còn giữ nghề chỉ còn đếm trên đầu ngón tay. Tiếng trống xưa dần thưa vắng, nhường chỗ cho sự im lặng của một làng nghề đang loay hoay tìm hướng đi.

Người trẻ “giữ lửa” và hành trình tìm lại nhịp trống

Giữa những khó khăn ấy, vẫn có những người trẻ chọn ở lại với nghề, kiên trì gìn giữ và tìm cách đưa trống Lâm Yên trở lại thị trường. Trong số đó, anh Phan Văn Hiệp và Phan Văn Cường là những gương mặt tiêu biểu.

Trong xưởng trống của gia đình Hiệp ở thôn Lâm Yên, những khúc gỗ lớn được xếp ngay ngắn, xen lẫn là tiếng đục, tiếng bào quen thuộc. Không gian ấy gợi lại phần nào hình ảnh của một làng nghề xưa, dù không còn nhộn nhịp như trước.

Gắn bó với nghề từ nhỏ, anh Hiệp hiểu rõ từng công đoạn làm trống, từ chọn gỗ, xử lý thân trống, đến căng da và thử âm. Với anh, mỗi chiếc trống không chỉ là sản phẩm mà còn là “linh hồn” của người thợ.

“Làm trống không khó, nhưng để trống kêu hay, âm chuẩn thì phải có kinh nghiệm và sự tỉ mỉ. Có những chiếc trống lớn, chúng tôi phải mất cả năm mới hoàn thiện”, anh Hiệp chia sẻ.

Những năm gần đây, anh mạnh dạn chuyển hướng sang chế tác trống dăm liền – dòng trống đại có kích thước lớn, yêu cầu kỹ thuật cao. Chính những sản phẩm này đã giúp trống Lâm Yên giữ được chỗ đứng riêng.

Anh Phan Văn Hiệp là truyền nhân đời thứ 6 của làng trống ở Lâm Yên

Đáng chú ý, những chiếc trống có đường kính gần 2 mét, dài 3 mét do anh và các thợ trong xưởng thực hiện hiện đang được sử dụng tại nhiều công trình văn hóa, tâm linh lớn như Chùa Quan Thế Âm (Đà Nẵng) và Tượng Đài Mẹ Thứ (Quảng Nam)… . Đây không chỉ là niềm tự hào cá nhân mà còn là minh chứng cho tay nghề của người thợ Lâm Yên.

Không dừng lại ở sản xuất, anh Hiệp còn chủ động tìm kiếm thị trường. Từ các tỉnh miền Trung đến miền Nam, anh trực tiếp mang sản phẩm đi giới thiệu tại các chùa, nhà thờ. Đồng thời, tận dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm.

“Thời buổi này, nếu không thay đổi thì khó tồn tại, tận dụng lợi thế của các trang mạng xã hội như Facebook, Zalo, Youtube… để quảng bá về những chiếc trống của làng đến khách hàng ở khắp cả nước. Có những khách hàng chủ động liên hệ đến cơ sở sản xuất của tôi để đặt hàng. Nhờ vậy mà công việc ổn định hơn trước”.

 Trống dăm luông với kích thước lớn là hướng đi mới mới duy trì và phát triển làng trống Lâm Yên

Bên cạnh đó, cơ sở của anh còn nhận gia công vỏ trống, sản xuất thêm một số sản phẩm thủ công mỹ nghệ để duy trì hoạt động. Quan trọng hơn, anh luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, truyền nghề cho những người trẻ có mong muốn theo nghề.

Giữa những thăng trầm của thị trường, làng trống Lâm Yên vẫn còn đó những con người lặng lẽ giữ nghề bằng tất cả tâm huyết. Với họ, làm trống không chỉ là kế sinh nhai mà còn là cách giữ gìn một phần ký ức, một nét văn hóa của quê hương.

Hành trình “giữ lửa” ấy có thể còn nhiều gian nan, nhưng chính từ những con người như anh Hiệp, tiếng trống Lâm Yên vẫn có cơ hội ngân vang, không chỉ trong lễ hội mà còn trong nhịp sống đương đại.

Bài và ảnh: Tưởng Thị Thuỳ Liên